--000-- Important statement - Some of those who are calling themselves as my so-called friends on the basis of acquaintance which has happened in a short duration of past time, behaved with me in past in a manner which was crossing over the limits of friendship in that time, vexatious, objectionable even after the frequent admonitions given by me, so I do not consider them as my friends who crosses over the limits of friendship. So I am not duty-bound to publish or answer their comments which are given on any of my blogs, or to answer their email, or to accept their friend invite on any of the social website like facebook, or to answer their messages sent through the comment form on blog. So please take a kind note that if it will be found out that the abovementioned persons tried to contact with me directly or indirectly by any types of means mentioned before or through any other person by incuring him / her inbetween or by maknig fake profile through it or by any other means, through the blog or through any other medium or if it will be found out that they have done any type of act which is vexatious for me, then proper action will be taken on it. Also by all this incidence the decision is taken that the right of publishing all the suspicious seeming comments given on the blog and the right of answering any of the suspicious seeming messages coming through the comment form is reserved, readers please take a kind note of it. ----- 00000 ----- महत्त्वाचे निवेदन - भूतकाळातील थोडक्या कालावधीकरता झालेल्या माझ्या ओळखीच्या आधारावर स्वतःला माझे तथाकथित मित्र म्हणवून घेणार्‍या काही जणांनी पूर्वी मी वारंवार समज दिल्यानंतरही, माझ्याशी तत्कालीन पद्धतीच्या मैत्रीच्या मर्यादा ओलांडणारे, मनस्ताप देणारे, आक्षेपार्ह वर्तन केले, त्यामुळे अशा मैत्रीच्या मर्यादा ओलांडणार्‍यांना मी माझे मित्र मानत नाही. त्यामुळे माझ्या कोणत्याही ब्लॉगवर आलेल्या त्यांच्या कॉमेंट्स प्रकाशित करणे किंवा त्यांना उत्तर देणे, किंवा त्यांच्या इमेलला उत्तर देणे, किंवा त्यांच्या फेसबुकसारख्या कोणत्याही सोशल वेबसाईटवर आलेल्या फ्रेंड इन्व्हाईटला ऍक्सेप्ट करणे, किंवा त्यांनी ब्लॉगवरील कॉमेंट फॉर्मद्वारा पाठवलेल्या निरोपाला उत्तर देणे यासाठी मी बांधील नाही. त्यामुळे उपरोल्लेखित व्यक्तिंनी आधी उल्लेख केलेल्या कोणत्याही प्रकारे किंवा दुसर्‍या एखाद्या व्यक्तीला मध्ये घालून तिच्याद्वारे किंवा बनावट प्रोफाईल तयार करून त्याद्वारे किंवा इतर कोणत्याही प्रकारे, ब्लॉग किंवा इतर कोणत्याही माध्यमातून माझ्याशी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष प्रकारे संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केल्याचे आढळल्यास किंवा मला मनस्ताप होईल अशा प्रकारचे कोणतेही कृत्य त्यांनी केल्याचे आढळल्यास, त्यावर योग्य ती कारवाई करण्यात येईल याची कृपया नोंद घ्यावी. तसेच या सर्व प्रकारामुळे ब्लॉगवर आलेल्या संशयास्पद वाटणार्‍या सर्व कॉमेंट्स प्रकाशित करण्याचे आणि कॉमेंट्स फॉर्मद्वारे आलेल्या संशयास्पद वाटणार्‍या कोणत्याही निरोपाला उत्तर देण्याचे अधिकार राखून ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे, याची वाचकांनी कृपया नोंद घ्यावी. --000--

Wednesday, September 21, 2016

ती आणि तू

द्रौपदी 
एक ती होती द्रौपदी महाभारतातली, प्राचीन काळची
आणि एक तू आधुनिक युगातली आधुनिक "द्रौपदी"
हो, हो, "द्रौपदीच!"
तिला होते पाच पती - पांडव
तुझं मात्र तसं नाही,
तू आहेस स्वतंत्र नेहमीच तुझा निर्णय घेण्यासाठी 
आधुनिक युगातली निवड तुझी, एकच जोडीदार तुझ्यासाठी 
तरीही तू  "द्रौपदी," हो, हो, "द्रौपदीच!"
ती प्राचीन काळची अग्निकन्यका, कामिनी, कोमलिका, 
तरीही तहानलेली रक्तासाठी, धगधगणारी अंगारकलिका द्रौपदी!
ती होती अभिमानी, अतीव सुंदर, म्हणूनच होती तिची अभिलाषा साऱ्यांना. 
तूही अभिमानी, आकर्षक, पण आत्ममग्न तू, चूर स्वतःच्या प्रतिमेत.  
आरशात निरखतांना सौंदर्य तुझं, तू विसरत नाहीस
इतरांच्या नजरेत आकर्षक दिसायला, आणि तुला आवडतं 
त्यांच्या मनातली तुझ्याबद्दलची अभिलाषा टिपायला! 
त्याच धुंदीत तुला आवडतं, सहज अपमान करायला नको असलेल्या व्यक्तींचा 
नको तिथे नको ते बोलून आणि त्यावरून कलह निर्माण करायला,
थेट अगदी त्या प्राचीन द्रौपदीसारखाच! 
कलह ज्यामुळे होतो धगधगत्या भावनांचा अविष्कार,  
अंतहीन कलह जो सोडून जातो त्याच्या पाऊलखुणा व्यक्ती संपल्यानंतरही. 
कलह, जसा प्राचीन द्रौपदीने निर्माण केला होता कौरवांत आणि पांडवांत! तसाच!
म्हणून तू "द्रौपदी," हो, हो, आधुनिक युगातली आधुनिक "द्रौपदीच!"
आणि तू "द्रौपदी" म्हणून तुझ्या निवडीचं संबोधन "पांडव" - आधुनिक युगातले "पांडव" 
नाव अनेकवचनी, तरी नावापाठीमागचा चेहरा एकवचनीच!
हे आधुनिक युगातल्या "द्रौपदी" तू उतावीळच फार,
तुझ्यासाठी खेळला नव्हता "पांडवांनी" "कौरवांशी" जुगार, 
आणि तुला लावलं नव्हतं पणालाही त्यात, कारण नव्हताच तिथे जुगार, 
तर तू स्वतःच जाऊन उत्साहाने खेळलीस "आंधळ्या धृतराष्ट्राबरोबर" जुगार,
देत संधी त्याच्या "लाडक्या पुत्रांना" तुझा अपमान करण्याची,
कारण नव्हतं झालं तुझं समाधान, आधीच नुसता जीवघेणा कलह पेटवून,
म्हणून आगीत तेल ओतत, तू खेळलीस "आंधळ्या धृतराष्ट्राबरोबर" जुगार, 
तेव्हा तुला पक्की खात्री होती, की शेवटी तूच जिंकणार
म्हणून लावून स्वतःला पणात, तू खेळलीस तो डाव 
पण अघटित ते घडलं आणि शेवटी हरलीस तू तो जुगार!
तुला सभेत ओढून आणणारा "दुःशासन" तिथे नव्हता, 
म्हणून तू स्वतःच जाऊन उभी राहिलीस "दुर्योधन" आणि "दुःशासनादी कौरवांपाशी"
आणि उन्मादाने हसत "त्यांना" चेतवू लागलीस आधुनिक "वस्त्रहरणासाठी"
मग "त्यांनीही" हात घातला तुझ्या वस्त्राला, तरीही तू होती निश्चिंतच!
कारण तुला खात्री होती, की येईलच कोणीतरी आधुनिक "कृष्ण" आणि 
वाचवेल तुला, तुझे शीलहरण होण्यापासून. पण इथे दिसत नव्हता कोणी "कृष्ण,"  
आता "पांडवांनाच" व्हावं लागणार होतं "कृष्ण" तुझ्यासाठी.  
ते पाहून "कौरव" अधिकच चेकाळले आणि करू लागले "तुझ्यासहित" अपमान "पांडवांचा", 
त्यात त्यांना साथ लाभली काही "मित्र मित्र म्हणवणाऱ्या छद्मावरणातल्या द्वेष्टयांची!"
हे "मित्र" कोणाचे होते? "कौरवांचे" की "पांडवांचे" की "द्रौपदीचे" हाही एक प्रश्नच!
सोयीनुसार हवा तो पक्ष निवडणारे ते "छद्मावरणातले मित्र" सामील "कौरवांना" त्या वस्त्रहरणात!  
हे सारं सारं पाहणारे बाकीचे "नातेवाईक, सुहृद?, मित्र? आदी" होते सारे गप्प गप्प  
"त्यांना" दिसत असूनही दिसत नसल्यासारखे, माना खाली घालून बसलेले ते काही संबंधच नसल्यासारखे. 
प्राचीन काळातल्या द्रौपदीची बाजू घेण्यासाठी निदान त्या सभेत होते काही कारण, 
पण हे आधुनिक युगातल्या "द्रौपदी" तुझी बाजू तरी कोण आणि कशी घेणार होते?
"तूच" तर हे सारं स्वतःच्या हाताने ओढवून घेतले होतेस.  
प्राचीन काळच्या द्रौपदीपाशी होते निदान कारण कलह निर्माण करण्याचे,
तिला मागून घेतलं होतं द्रुपदाने खास 'कलहाचं कारण बनण्यासाठी, कौरव पांडवांमधल्या वैरासाठी   
आणि त्यातून संधी साधत तिच्या भावंडांचे युद्धहेतू आणि वधसंकल्प पूर्ण करण्यासाठी!'
हे जाणून होता युधिष्ठीर, हे जाणून होते भीष्मद्रोण म्हणूनच तत्कालीन प्रथेच्या विरुद्ध 
भरसभेत न्याय मागणाऱ्या द्रौपदीला, दोष नव्हता दिला त्यापैकी कोणी, 
कारण ती तिचं कर्तव्य पूर्ण करत होती, त्यासाठी होऊ देत अपमान स्वतःचा!
कदाचित तिची कर्तव्यपूर्ती व्हावी म्हणूनच युधिष्ठिराने नसतील ना लावल्या 
एकापेक्षा एक वरचढ वस्तू जुगारात आणि हरत गेला भराभर 
कौरवांना विजयाचा आनंदही धड साजरा न करू देता!
आपल्या अपेक्षेपेक्षाही झटपट सारे काही हातात आले, कसलेच विशेष परिश्रम न करता,
म्हणून अपेक्षाभंग झालेल्या कौरवांच्या बाजूकडून का शकुनीने मागणी केली,
द्रौपदीला पणात लावण्याची आणि त्यातून बेरंग खेळात रंग भरण्याची?
द्रौपदीला आणि पांडवांना अपमानित करायला चटावलेल्या 
कौरवांना आणि त्यांच्या साथीदारांना नव्हती जाणीव, की 
हा खेळ त्यांच्या मृत्यूचे कारण बनणार आहे. तशीच जाणीव नव्हती 
पांडवांनाही, की ज्या द्रौपदीची त्यांनी धरली अभिलाषा आणि दिलं तिला स्थान पत्नीचं,
ती द्रौपदी बनणार आहे कारण त्यांच्या संपूर्ण कुलविनाशाचं त्यांच्या पुत्रांसहित, त्यांच्या 
मित्रांसहित, त्यांच्या नातेवाईकांसहित आणि इतर अनेक राजांसहित, त्या सर्वांच्या सैन्यासहित!
लोटून त्या सर्वांना विनाशाच्या खाईत, दुःखाचं आणि वैराग्याचं साम्राज्य पसरवत अनिर्बंध!
भविष्यकाळाची जाणीव नसलेल्या पांडवांना इतकंच माहीत होतं, की द्रौपदीपाशी होतं एक ठोस कारण कलह निर्माण करण्याचं! 
हे आधुनिक युगातल्या "द्रौपदी" तूच सांग आता, नेमकं कोणतं कारण होतं तुझ्याकडे कलह निर्माण करण्याचं?,
 "आंधळ्या धृतराष्ट्राबरोबर" जुगार खेळत, स्वतःच स्वतःला पणात लावण्याचं? आणि
स्वतःच स्वतःवर ओढवून घेतलेल्या आधुनिक "वस्त्रहरणाचं"?
केलंस काय तू साध्य यातून? हे आधुनिक "धृतराष्ट्र आणि कौरव इत्यादी" नव्हेत 
"तुझे" किंवा आधुनिक "पांडवांचे" नातेवाईक, नव्हेत ते मित्रही "पांडवांचे"!
"त्यांची" ओळख फक्त इतकीच, की 'अ' ला 'ब', 'ब' ला 'क', तो 'क' ला 'त' आणि 'त' ला 'ट'!
तेवढीच ओळख "पांडवांची" आणि "कौरव इत्यादींची". 
मग तूच सांग "द्रौपदी" आता आधुनिक "पांडवांनी" नेमकं काय करायचं?
संतापाने चिडून उठत भीमपराक्रम दाखवायचा? की आधुनिक युगातल्या "तू"
स्वतःचा निर्णय घेऊन स्वतःच स्वतःवर हा प्रसंग आणलास म्हणून "तुझा" मान राखत तुझा त्याग करायचा?
आधुनिक "पांडव" करतील तुझा त्याग, अशी शंका जरी मनी आली, तरी "तू" आधुनिक "द्रौपदी"
तुझा मुखवटा बदलून टाकतेस आणि टाकतेस दीनवाणे नेत्रकटाक्ष "पांडवांकडे",
मदतीची व्याकुळ याचना करत फक्त हावभावांनी, घायाळ करत त्यांना पार अंतःकरणापासून!
आणि "पांडवांनी" आवेश दाखवत केला आवरण घालण्याचा प्रयत्न तुझे शील जपण्यासाठी, की 
"तू" पुन्हा हसत चेतवतेस "कौरवांना" तुझ्या वस्त्रहरणासाठी!
"कौरवही" आता निर्ढावलेत, मजा वाटते त्यांना "तुझ्याद्वारे" होणाऱ्या "पांडवांच्या" अपमानाची!
हे सारं तू का करतेस "द्रौपदी"? आहे काय कारण नेमके तुझ्याकडे? 
करायचं आहे काय साध्य तुला यातून नेमकं "द्रौपदी"? जरा "पांडवांना" तरी नीट समजू दे, 
का चाललाय हा खेळ आधुनिक वस्त्रहरणाचा? 
"पांडव" तुला नको होते का "द्रौपदी"?, मग वरलंस का तू "पांडवांना"
तुझाच होता निर्णय त्यांना वरण्याचा, मग त्यांचा मान नको का तुला राखायला?
"कौरव" जर तुला नको आहेत, तर का चेतवतेस तू "त्यांना" आणि देतेस संधी "पांडवांच्या" अपमानाची? 
"द्रौपदी" आहेस तू कामिनी, पण निवडता येईल कोणाला तरी एकालाच, तुला या आधुनिक युगात
जरी तू असलीस कितीही स्वतंत्र, स्वतःचे स्वतः निर्णय घेणारी, तरी राहीलंच हे बंधन तुझ्यावर कायम! 
या दोघांव्यतिरिक्त आहे एक तिसरा पर्यायही, त्याग करण्याचा, 
त्याग "कौरवांचाही आणि पांडवांचाही"!  मग जगायचं जीवन स्वतंत्र,
स्वतःचे स्वतः निर्णय घेत, विसरून जात भूतकाळ!
अखेर आपण घेतलेल्या निर्णयांची आणि आपण केलेल्या कृत्यांची जबाबदारी आपल्यावरच असते, नाही का गं "द्रौपदी"?
मग आगीत तेल ओतत, दुसऱ्याच्या खांद्यावरून तिसऱ्यावर नेम धरून तू नेमकं काय साध्य करतेस "द्रौपदी"? 
कशाला निर्माण करतेस तो अंतहीन कलह, जो सोडून जातो त्याच्या पाऊलखुणा व्यक्ती संपल्यावरही?
प्राचीन काळच्या द्रौपदीला तरी कुठे माहिती होतं, ती नेमकं काय गमावणार आहे तिच्या कर्तव्यपूर्तीसाठी?
तिच्या रक्ताभिलाषी कर्तव्यपूर्तीने शोषून घेतलं तिचं समाधान सारं आणि हरवला तिचा अभिमान कायमचा!
कोणास ठाऊक नियतीच्या पोटात दडलंय काय, हे आधुनिक "द्रौपदी",  
घडलंच काही वेगळं तुझ्या कल्पनेपेक्षा, तर तू माफ करू शकशील का स्वतःला? 
तुझ्याभोवती जमली आहे सारी "कौरवांची मांदियाळी", भविष्याबद्दल अज्ञानी ते सारे
तुला छेडण्यात मश्गुल! परिणामांची नाही त्यांना पर्वा, नाही कशाची चिंता!
उगीच कोणाचे तळतळाट घेऊ नयेत, हे नाही कधी त्यांना कळले.
पुढे काय होणार हे माहीत नसलेले, आगीला स्पर्श करायला उत्सुक ते सगळे! 
प्राचीन काळच्या कौरवांना काय किंवा पांडवांना काय किंवा द्रौपदीला काय शेवटी एकटेच जायचे होते सामोरे,  
स्वतःच्या अंताला! नव्हती तेव्हा त्यांना सोबत कोणाची, शेवटच्या काही क्षणांत, जरी कितीही मोठे 
राजे, महाराजे, महाराणीपद असले जरी त्यांचे, यात अपवाद फक्त युधिष्ठिराचा, त्यानेच एकट्याने केला 
निकराचा प्रयत्न युद्ध रोखण्याचा, कारण मिळवूनही हवे ते, गमवावे लागेल त्यापेक्षाही जास्त काही, याची 
होती स्पष्ट जाणीव त्याला!
ती जाणीव नसलेली द्रौपदी मात्र तडफडली कायम सूडासाठी, तहानलेली कौरवांच्या रक्तासाठी!
यात तिने काय कमावले? काय गमावले? याचा हिशोब होता फक्त तिच्यापाशी आणि कृष्णापाशी!
कारण त्या अंगारकालिकेलाही पांडवांपलिकडे जाऊन मदत घ्यावी लागली कृष्णाची!
हे आधुनिक युगातल्या "द्रौपदी" तू कमावलंस काय, गमावलंस काय हे माहीत नाही, आधुनिक "पांडवांनाही"
कारण शेवटी हा हिशोब करायचा असतो ज्याचा त्याने, स्वतःचा स्वतःच! 
तिथे नसते इतर कोणाची मदत! आपापला शेवटही आपला आपणच भोगायचा असतो आपल्या स्वतःच्या सुखदुःखांसहित!
कारण प्रत्येकासाठीच धावून येत नसतो कोणी कृष्ण, ते भाग्य लाभते एखाद्या प्राचीन द्रौपदीलाच! 
हे आधुनिक "द्रौपदी" तू मुक्त हो या द्रौपदीपणाच्या पाशातून आणि कर 
"पांडवांनाही" मुक्त या पांडवपणाच्या पाशातून, शेवटी 
आपली खरी ओळख आपली आपणच जपायची असते,
आणि पुराणातली वांगी पुराणातच ठेवायची असतात!

नोंद - ही रूपकाचा वापर केलेली दीर्घकविता दीर्घकाळापासून माझ्या मनात घोळत होती, अखेरीस आज एकदाची ती पूर्णपणे ब्लॉगवर शब्दबद्ध झाली.