--000-- Important statement - Some of those who are calling themselves as my so-called friends on the basis of acquaintance which has happened in a short duration of past time, behaved with me in past in a manner which was crossing over the limits of friendship in that time, vexatious, objectionable even after the frequent admonitions given by me, so I do not consider them as my friends who crosses over the limits of friendship. So I am not duty-bound to publish or answer their comments which are given on any of my blogs, or to answer their email, or to accept their friend invite on any of the social website like facebook, or to answer their messages sent through the comment form on blog. So please take a kind note that if it will be found out that the abovementioned persons tried to contact with me directly or indirectly by any types of means mentioned before or through any other person by incuring him / her inbetween or by maknig fake profile through it or by any other means, through the blog or through any other medium or if it will be found out that they have done any type of act which is vexatious for me, then proper action will be taken on it. Also by all this incidence the decision is taken that the right of publishing all the suspicious seeming comments given on the blog and the right of answering any of the suspicious seeming messages coming through the comment form is reserved, readers please take a kind note of it. ----- 00000 ----- महत्त्वाचे निवेदन - भूतकाळातील थोडक्या कालावधीकरता झालेल्या माझ्या ओळखीच्या आधारावर स्वतःला माझे तथाकथित मित्र म्हणवून घेणार्‍या काही जणांनी पूर्वी मी वारंवार समज दिल्यानंतरही, माझ्याशी तत्कालीन पद्धतीच्या मैत्रीच्या मर्यादा ओलांडणारे, मनस्ताप देणारे, आक्षेपार्ह वर्तन केले, त्यामुळे अशा मैत्रीच्या मर्यादा ओलांडणार्‍यांना मी माझे मित्र मानत नाही. त्यामुळे माझ्या कोणत्याही ब्लॉगवर आलेल्या त्यांच्या कॉमेंट्स प्रकाशित करणे किंवा त्यांना उत्तर देणे, किंवा त्यांच्या इमेलला उत्तर देणे, किंवा त्यांच्या फेसबुकसारख्या कोणत्याही सोशल वेबसाईटवर आलेल्या फ्रेंड इन्व्हाईटला ऍक्सेप्ट करणे, किंवा त्यांनी ब्लॉगवरील कॉमेंट फॉर्मद्वारा पाठवलेल्या निरोपाला उत्तर देणे यासाठी मी बांधील नाही. त्यामुळे उपरोल्लेखित व्यक्तिंनी आधी उल्लेख केलेल्या कोणत्याही प्रकारे किंवा दुसर्‍या एखाद्या व्यक्तीला मध्ये घालून तिच्याद्वारे किंवा बनावट प्रोफाईल तयार करून त्याद्वारे किंवा इतर कोणत्याही प्रकारे, ब्लॉग किंवा इतर कोणत्याही माध्यमातून माझ्याशी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष प्रकारे संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केल्याचे आढळल्यास किंवा मला मनस्ताप होईल अशा प्रकारचे कोणतेही कृत्य त्यांनी केल्याचे आढळल्यास, त्यावर योग्य ती कारवाई करण्यात येईल याची कृपया नोंद घ्यावी. तसेच या सर्व प्रकारामुळे ब्लॉगवर आलेल्या संशयास्पद वाटणार्‍या सर्व कॉमेंट्स प्रकाशित करण्याचे आणि कॉमेंट्स फॉर्मद्वारे आलेल्या संशयास्पद वाटणार्‍या कोणत्याही निरोपाला उत्तर देण्याचे अधिकार राखून ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे, याची वाचकांनी कृपया नोंद घ्यावी. --000--

Friday, May 31, 2013

गव्हाचा चीक, कुरडया आणि भुसवड्या

     पूर्वी दरवर्षी उन्हाळ्यात गव्हाचा चीक केल्यावर कुरडयाही केल्या जात असत. आता कुरडया फारशा खाल्ल्या जात नाहीत, पण उन्हाळ्यात गव्हाचा चीक खाल्ल्याशिवाय समाधान होत नाही. त्यामुळे गव्हाचा चीक आताही केला जातोच. गव्हाचा चीक करणे हे एक मेहनतीचे आणि किचकट काम असते, शिवाय भिजवलेल्या गव्हाचा आंबूस वासही सहन करावा लागतो, पण तयार झालेला गव्हाचा चीक खाण्याचे जे समाधान मिळते ते ह्या सगळ्या कटकटींना पुरून उरणारे असते. ह्यावर्षी गव्हाचा चीक करायला उशीरच झाला, पण अगदी मे महिन्याच्या शेवटी का होईना पण गव्हाचा चीक झाला एकदाचा! ह्या सगळ्या मेहनतीला चित्रबद्ध आणि शब्दबद्ध करून इथे नोंद करून ठेवत आहे.

     गव्हाचा चीक करण्यासाठी चांगल्या प्रतीचा गहू घेऊन, तो निवडून तीन दिवसांकरता भिजत घालावा. गहू भिजत घालण्याकरता गव्हाच्या वरती येईल आणि गहू व्यवस्थित बुडतील इतपत पाणी त्यात घालावे. पाण्यावर तरंगणारे दाणे असतील तर ते काढून टाकावेत आणि भांडे झाकून ठेवावे. दुसर्‍या दिवशी गव्हातले पाणी बदलावे. तिसर्‍या दिवशीही गव्हातले पाणी बदलून टाकावे. चौथ्या दिवशी गव्हातले पाणी काढून टाकावे आणि ते गहू चाळणीत ओतून घेऊन स्वच्छ धुवून घ्यावेत. गव्हातले पाणी रोज बदलणे हे अगदी महत्त्वाचे आहे, पाणी बदलले नाही, तर गव्हाला आंबूस वास येतो.

     चाळणीत ओतण्यापूर्वी आणि पाणी काढून टाकण्यापूर्वी भिजत टाकलेल्या गव्हाचा, हा घेतलेला फोटो.


     स्वच्छ धुवून घेतलेले गहू चांगले टपोरे दिसतात. गव्हाचा दाणा दाबल्यावर त्यातून पांढरा चीक बाहेर येतो. 



     या गव्हाच्या दाण्यांचे सत्त्व काढावे लागते. तेच मोठे मेहनतीचे काम असते. दोन व्यक्तींनी मिळून सत्त्व काढण्याचे काम केल्यास ते झटपट आणि व्यवस्थित होते. हे काम करतांना कपड्यांवर चीकाचे डाग उडण्याची शक्यता असते, हे लक्षात घेऊनच यावेळी घालण्याचे कपडे निवडावेत. पूर्वी पाट्या वरवंट्यावर गहू वाटून सत्त्व काढले जात असे, आता त्यासाठी मिक्सर वापरला जातो. (काहीजणांकडे सत्त्व काढण्यासाठी  यंत्रही असते.) त्याशिवाय सत्त्व काढण्यासाठी लागणारे साहित्य म्हणजे पाणी, दोन चमचे, सत्त्व ज्यात काढायचे ते मोठे भांडे, भांड्यावर टाकण्यासाठी लागणारे स्वच्छ कॉटनचे कापड, कापड भांड्याच्या तोंडावर बांधण्यासाठी एक दोरी, कापडावर ठेवण्यासाठी अजून एक चाळणी, गव्हाचा कोंडा भिजत टाकण्याकरता पाण्याने अर्धे भरलेले एक भांडे, पिळलेला गव्हाचा कोंडा ठेवण्याकरता एक भांडे आणि तेल.

     आता कॉटनचे स्वच्छ कापड ओले करून घ्यावे, ते दुहेरी घडी घालून सत्त्व काढण्याच्या भांड्यावर घालावे, मग चाळणीला तेलाचा हात लावून ती त्या कापडावर ठेवावी. चाळणीतले सत्त्व आणि कोंडा हलवण्यासाठी जो चमचा वापरायचा आहे त्यालाही तेलाचा हात लावून घ्यावा. गव्हाचा कोंडा ज्या भांड्यात ठेवायचा आहे त्या भांड्यालाही तेलाचा हात लावून घ्यावा. गहू पिळणार असलेल्या व्यक्तीने हातालाही तेल लावून घ्यावे. मग दोरीने ओले कापड भांड्याच्या तोंडाला नीट बांधून घ्यावे. चाळणीही कापडावरच असू द्यावी.


     ही सगळी तयारी झाल्यावर चमच्याने गहू मिक्सरमध्ये घालावेत, ते गहू बुडतील इतपत पाणी त्यात घालावे आणि ते मिक्सरमधून वाटून घ्यावेत. मिक्सरमध्ये वाटलेले गहू असे दिसतात.


     मिक्सरमधून वाटलेले मिश्रण चाळणीत ओतून घ्यावे.


     चाळणी अर्ध्यापेक्षा जास्त भरेल इतके गहू वाटून चाळणीत टाकावेत. तोपर्यंत दुसर्‍या व्यक्तीने चाळणीत तेल लावलेला चमचा फिरवत ठेवावा म्हणजे चाळणीतले गव्हाचे सत्त्व खालच्या कापडावरती उतरत राहते. चाळणी अर्ध्यापेक्षा जास्त भरली, की ती एका व्यक्तीने किंचित वर उचलावी, चाळणीतले बरेचसे सत्त्व खाली कापडावर पडल्यावर, दुसर्‍या व्यक्तीने त्या कापडावरच्या सत्त्वातून हात फिरवत, चाळणीतून उतरलेला गव्हाचा चोथा उचलून हाताने कापडावर पिळून घ्यावा आणि पाण्याने भरलेल्या भांड्यात टाकावा. मग चाळणीत असलेला गव्हाचा चोथा हाताने उचलून घ्यावा आणि तो चाळणीत पिळून घ्यावा आणि पिळलेला चोथा पाण्याने भरलेल्या भांड्यात टाकावा. चाळणीतला सगळा चोथा पिळून घेतल्यानंतर, चाळणीतले सगळे सत्त्व कापडावर उतरू द्यावे. मग चाळणी बाजूला ठेवून पुन्हा एकदा कापडावर असलेला चोथा काढून, तो कापडावर पिळून घेऊन मग पाण्याने भरलेल्या भांड्यात टाकावा. कापडावरचे सगळे सत्त्व गाळले जाऊन खालच्या भांड्यात उतरले, की पुन्हा कापडावर चाळणी ठेवावी आणि गहू वाटून त्यात ओतावे.

     असे सगळे गहू वाटून, त्याचा चोथा पाण्यात टाकल्यावर, मग पाण्यातला चोथा हाताने उचलून घेऊन पाण्यात पिळावा आणि पिळलेला चोथा तेल लावलेल्या भांड्यात टाकावा. असा पाण्यातला सगळा चोथा पिळून घ्यावा. (जर चोथ्यात सत्त्व जास्त असेल, तर तो रिकाम्या भांड्यात न टाकता पुन्हा पाण्याने भरलेल्या दुसर्‍या भांड्यात टाकून पिळून घ्यावा. इथे गव्हाला जास्त सत्त्व राहिलेले नसल्याने चोथा पाण्यात एकदाच पिळला आहे. हे करतांना गव्हाचा चोथा मिक्सरमध्ये मात्र वाटू नये, नाहीतर गव्हातील ताम त्यात उतरून चीक तांबूस होतो.) आता हे चोथा पिळलेले पाणी हळूहळू सत्त्वाच्या भांड्यावरच्या बांधलेल्या कापडावर ओतून घ्यावे. सगळे सत्त्व भांड्यात गाळले गेले, की भांड्यावरचे कापड काढून घ्यावे आणि भांडे एखाद्या ताटलीने झाकून ठेवावे. काही तासांनी भांड्यातील गव्हाचे सत्त्व खाली बसते आणि पाणी वरती राहते. हे वरचे पाणी ओतून खाली राहिलेल्या गव्हाच्या सत्त्वापासून चीक बनवला जातो आणि कुरडया बनवल्या जातात.

     नुकत्याच गाळलेल्या सत्त्वाचा हा फोटो. ह्याला किमान चार ते पाच तास किंवा शक्य असेल तर दहाबारा तास तसेच ठेवायचे आहे.


     सत्त्वाला तसेच ठेवल्यानंतर मग आपण गव्हाच्या पिळलेल्या चोथ्याकडे म्हणजे कोंड्याकडे वळू. भांड्यात ठेवलेला गव्हाचा कोंडा असा दिसतो.


     हा गव्हाचा कोंडा टाकून न देता त्याच्या भुसवड्या किंवा खारवड्या बनवल्या जातात, ह्यालाच म्हणतात, "कोंड्याचा मांडा करणे!" भुसवड्या करण्यासाठी ह्या कोंड्यात भाजणीचे पीठ, किंचित तांदुळाचे पीठ, तीळ, जिरे, ओवा, हिंग, तिखट, मीठ आणि तेल घालावे आणि मळावे. हे मिश्रण मळतांना कोंड्याचा ओलावा कमी पडल्यास त्यात किंचित पाणी घालावे आणि हे मिश्रण मळून त्याच्या भुसवड्या थापाव्या. मग  एका ताटाला तेल लावून घ्यावे आणि त्यात तयार केलेल्या भुसवड्या ठेवाव्यात. नुकत्याच थापलेल्या भुसवड्या अशा दिसतात.


     भुसवड्या थापल्यावर त्या कडक उन्हात वाळवायला ठेवाव्यात. ह्या भुसवड्या पंधरावीस दिवस तरी उन्हात ठेवून अगदी कडकडीत वाळवाव्या. चांगल्या कडकडीत वाळवलेल्या भुसवड्या वर्षभरही टिकू शकतात, मात्र त्या ओल्या राहिल्या, तर त्याला कीड लागते. त्यामुळे भुसवड्या चांगल्या कडकडीत वाळवणं अगदी आवश्यक आहे. ह्या वाळवलेल्या भुसवड्या नंतर तेलात तळून खाल्ल्या जातात.

     आता आपण पुन्हा गव्हाच्या सत्त्वाकडे वळू. सत्त्व कापडातून गाळल्यानंतर बारा तासांनी पाणी काढून टाकण्यापूर्वी असे दिसते. सत्त्वाच्या वरती पाणी आणि त्या पाण्याच्या वरती फेस जमा झालेला असतो.


     मग त्या भांड्यातील फेसयुक्त पाणी हळूहळू ओतून टाकावे.


     शक्य होईल तितके पाणी ओतून टाकल्यावर पुन्हा त्या सत्वात थोडे पाणी घालावे आणि तास दोन तासांकरता ते झाकून ठेवावे. दोन तासांनी पुन्हा त्या सत्त्वावर फेसाचे पाणी जमा झालेले दिसेल. हा फेस आधीच्या ओतलेल्या फेसापेक्षा फिकट दिसतो.


     मग पुन्हा त्या भांड्यातले फेसयुक्त पाणी हळूहळू ओतून टाकावे.


     अशा प्रकारे वरचे पाणी काढून टाकल्यावर सत्त्व असे पांढरेशुभ्र दिसते.


     गव्हाच्या सत्त्वापासून कुरडया बनवण्यासाठी, सत्त्वात त्याच्या एवढेच पाणी घालावे आणि त्यातल्या सत्त्वाच्या गुठळ्या मोडून काढाव्यात. पाणी मिसळलेल्या सत्त्वाच्या दुप्पट पाणी घेऊन ते दुसर्‍या भांड्यात उकळायला ठेवावे. एका लोखंडी कढईत तुरटीचा छोटा खडा टाकून ती कढई तापवावी आणि तयार झालेल्या तुरटीच्या लाहीची पूड करून ठेवावी. मग कुरडईचा चीक करण्यासाठी घ्यायच्या कढईला तेल लावून घ्यावे आणि त्या कढईत उकळत ठेवलेल्या पाण्यातले निम्मे पाणी घालून घ्यावे आणि मग ती कढई आंचेवर ठेवावी. मग त्या कढईतल्या पाण्यात मीठ घालावे आणि तुरटीच्या लाहीची किंचित पूड घालावी. मग त्या उकळत्या पाण्यात एकसारखे केलेले सत्त्वाचे मिश्रण हळूहळू टाकावे व त्यात गुठळ्या होऊ नये म्हणून चमच्याने सतत ढवळत राहावे आणि लागेल तसे पाणीही वरून घालावे. गुठळ्या मोडलेले हे मिश्रण हळूहळू घट्ट होऊ लागेल, त्याच्यावर झाकण ठेवून चांगली वाफ आणावी. पांढरी वाफ यायला लागल्यावर कुरडईचा चीक तयार झाला असे समजावे. मग सोर्‍याला शेवेची चकती लावून, आतून तेल लावून, त्यात हा चीक भरायचा आणि उन्हात पसरवलेल्या स्वच्छ कोरड्या कॉटनच्या कापडावर कुरडया घालायच्या. कुरडया सकाळी लवकर कराव्यात, म्हणजे जास्त वेळ ऊन मिळते. कुरडया केल्या नसल्याने ह्या कृतीचे फोटो नाहीत.

     खाण्यासाठी गव्हाचा चीक करायचा असल्यास लागेल तेवढे सत्त्व एका भांड्यात घ्यावे. त्या सत्त्वात त्याच्या एवढेच पाणी घालून सत्त्व ढवळून सारखे करून घ्यावे. पाणी घातलेले हे सत्त्व जितके असेल त्याच्या दुप्पट पाणी एका भांड्यात घेऊन त्यात ते पाणी उकळत ठेवावे. मग चीक तयार करण्यासाठी एक कढई घेऊन तिला तेलाचा हात लावून घ्यावा. ह्या कढईत उकळलेल्या पाण्यातले निम्मे पाणी टाकावे आणि मगच ही कढई आंचेवर ठेवावी. कढईतल्या पाण्यात हिंग, जिरे आणि मीठ घालावे.


     मग त्यात हळूहळू गव्हाचे सारखे केलेले सत्त्व ओतावे आणि ते चमच्याने सतत ढवळत राहावे आणि त्यातल्या गुठळ्या मोडून काढाव्यात. या मिश्रणात पाणी कमी पडत आहे असे वाटले तर वरून त्यात पाणी घालून त्यातल्या गुठळ्या मोडून काढाव्यात.



     हे मिश्रण घट्ट होऊ लागल्यावर त्यावर झाकण ठेवून वाफ आणावी.


     पांढरी वाफ यायला लागल्यावर गव्हाचा चीक खाण्यासाठी तयार झाला असे समजावे. तयार झालेला चीक चमच्याने उचलला की त्यातून तो एकसंधपणे खाली पडतो.


     चीक खायला देतांना डिशमध्ये चीक काढून, त्यावर कच्चे तेल घालून तो गरमगरम खाण्यास द्यावा.


     एक किलो गहू भिजत टाकल्यावर त्याच्यातून बारातेराजण चीक खाऊ शकतील इतके सत्त्व निघाले. गव्हातून निघणार्‍या सत्त्वाचे प्रमाण हे जो गहू वापरला असेल, त्याप्रमाणे कमीजास्त होऊ शकते.

     तयार केलेले गव्हाचे सत्त्व लगेच वापरावे. ओले सत्त्व वरून थोडे पाणी घालून फ्रीजमध्ये ठेवता येते, पण ते जास्तीत जास्त दोनतीन दिवसच टिकू शकते. हेच सत्त्व त्यातले वरचे पाणी ओतून देऊन, ताटात ठेवून, उन्हात वाळवता येते. हे सत्त्व वाळवूनत्याची वाळलेली पूड काचेच्या बाटलीत / डब्यात भरून ठेवावी. हे गव्हाचे वाळवलेले सत्त्व नंतर कधीही लागेल तेव्हा पाणी घालून गव्हाचे ओले सत्त्व म्हणून चीक बनवण्याकरता वापरता येते.

Saturday, May 18, 2013

गोष्ट राजूची (बालकथा)


     राजू खूपच बारीक मुलगा होता. सगळे त्याला काडीपहिलवान म्हणून चिडवत असत. त्याला नेहमी वाटायचं की चांगलं जाडंजुडं व्हावं. त्याकरता तो रोज डॉक्टरांनी दिलेल्या व्हिटॅमिन्सच्या गोळ्या घ्यायचा. गोळ्यांबरोबर पोळीभाजी पण खायला हवी. असं डॉक्टर सांगायचे. राजूला भाज्या खायला अजिबात आवडत नव्हतं. त्यामुळे गोळ्या घेऊनही राजू बारीकच राहिला होता.

     आज तो शाळेत गेला असताना जाड्याजुड्या चिंटूने त्याला काडीपहिलवान म्हणून चिडवलं होतं आणि एक जोरदार ठोसा पण ठेवून दिला होता. त्या ठोशाने त्याचं सगळं अंग ठणकत होतं. पण बारीकसा राजू चिंटूला काहीच करू शकला नव्हता. शाळेतून घरी आल्यावर चिंटूला कशी अद्दल घडवावी याचाच तो विचार करत होता.

     जेवण झाल्यावर त्याला दुपारच्या वेळी झोप यायला लागली. तेवढ्यात आई त्याला म्हणाली, "राजू, हे शंभर रुपये ठेव. थोड्या वेळाने आपला दूधवाला येईल त्याला दे. मी तुझ्याकरता चिवडा करुन ठेवते. मला माझ्या कामातून उठवू नकोस." राजूने पैसे खिशात ठेवले आणि तो झोपला.

     ठक्‌ठक्‌, ठक्‌ठक्‌ दाराची कडी वाजत होती. राजू उठला. दूधवाला आला असणार म्हणून त्यानं दार उघडलं. दारात कोणीतरी वेगळाच माणूस उभा होता. तो राजूला म्हणाला, मी मेडिसन कंपनीमधून आलोय. आमच्या कंपनीने काही गोळ्या तयार केल्या आहेत. लाल बाटलीतल्या गोळ्या घेतल्यावर माणूस उंच आणि जाडा होतो. निळ्या बाटलीतल्या गोळ्या घेतल्यावर माणूस बुटका आणि बारीक होतो. तुझ्यासारख्या मुलाला या गोळ्या घ्यायलाच हव्यात.

     काय? खरंच का या गोळ्या घेतल्यावर माणूस जाड होतो आणि तेही पोळीभाजी खाल्ल्याशिवाय? राजूने आश्चर्याने विचारलं. होय. एक वर्षाची गॅरंटी आहे. मग मला ह्या गोळ्या घेतल्याच पाहिजेत. पण आई रागवेल. ह्याची किंमत पण जास्त असेल. राजू म्हणाला. तुझ्यासारख्या मुलाने ह्या गोळ्या घेतल्या तर आई अजिबात रागवणार नाही. दोन्ही बाटल्यांची किंमत फक्त दहा रुपये आणि चुकून एखाद्या बाटलीतला गोळ्यांचा डोस जास्त झाला तर दुसर्‍या बाटलीतल्या गोळ्या खायच्या. त्या माणसानं सांगितलं.

     राजूने उत्सुकतेनं दूधवाल्याच्या पैशांतून दहा रु. देऊन त्या बाटल्या विकत घेतल्या. आईला अचानक आश्चर्यचकित करायचं ठरवून त्याने लाल बाटलीतल्या पाच-सात गोळ्या भराभर खाऊन टाकल्या. आणि हे काय? एकदम त्याचं डोकं ठणकन्‌ कशाला तरी आपटलं. त्याने इकडेतिकडे पाहिलं, त्याचं डोकं छताला टेकलं होतं. त्याचा आकार अजूनही वाढत होता. राजू आता त्या खोलीत मावत नसल्याने त्याच्या धक्क्याने घराची एक भिंत कोसळून खाली पडली. तो आवाज ऐकून राजूची आई धावत बाहेर आली. राजूला बघून, भूत, भूऽऽत धावा, वाचवा, असं ओरडायला लागली.

     अगं आई, मी आहे तुझा राजू. असं त्याने सांगायचा प्रयत्न केल्यावर भूत बोलतंय हे बघून तिला चक्कर आली आणि ती सोफ्यावर कोसळली. तेवढ्यात शेजारच्या काकू आणि दोघंतिघंजण आपल्या घराकडे येत आहेत हे बघून राजू तिथून बाहेर पडला. त्याला बघून सगळे घाबरले. राक्षस समजून काही लोक त्याला दगड मारायला लागले. ते दगड राजूला फुलासारखे वाटत होते. आता बघतो त्या चिंटूला. शाळेत मला मारतो काय? पहा आता. असं म्हणून राजू चिंटूच्या घराच्या दिशेने चालायला लागला.

     चिंटू गॅलरीत चित्र काढत बसला होता. राजू त्याच्या घराजवळ आला. त्याने आपले लांब हात गॅलरीत घालून चिंटूला उचललं. चिंटू घाबरला, सोड मला. कोण आहेस तू? मला खाऊ नको. असं ओरडायला लागला. यापुढे शाळेतल्या राजूला त्रास देशील? मारशील त्याला? राजूने रागाने विचारलं. नाही, नाही, सोड मला. चुकलं माझं. चिंटू त्याला विनवायला लागला. राजूने चिंटूला अलगद चेंडूसारखं उडवलं. तो त्याला झेलणार इतक्यात एका हत्तीने चिंटूला सोंडेत पकडलं. तो गावात आलेल्या सर्कसचा हत्ती होता. राजूने चिंटूला तिथून उचलून त्याच्या घराच्या गच्चीवर ठेवून दिलं.

     त्या हत्तीने समोरच्या एका दुकानातून भलं मोठं आईस्क्रिमचं भांडं उचललं आणि राजूच्या हातात दिलं. आईस्क्रिम खात खात राजू हत्तीवर बसला आणि घरी यायला निघाला. उंदरावर बसलेल्या गणपतीसारखा तो दिसत होता. घरासमोर आल्यावर त्याच्या लक्षात आलं की, आई त्याला आता ओळखणार नाही. पुन्हा पूर्वीसारखं व्हायला हवं. बागेत उभं राहून त्याने निळ्या बाटलीतल्या पाच-सात गोळ्या काढल्या आणि पटकन खाऊन टाकल्या. पण डोस जरा जास्तच झाला होता. आता राजू एकदम छोटा झाला होता. इतका छोटा की त्याला बागेतली गवताची पाती मोठ्या झाडांसारखी वाटत होती. त्याचं घर तिथून खूप दूर होतं. एखाद्या भल्यामोठ्या पर्वतासारखं ते वाटत होतं. राजूला आता खूप भीती वाटू लागली. त्याच्या हातातल्या बाटल्या पण खूप मोठ्या झाल्या होत्या. तो त्यांच्याखाली चेंगरलाच असता. त्याने कशाबशा त्या बाटल्या त्याच्यापासून दूर जमिनीला टेकवल्या. आता त्या बाटल्यांमधल्या गोळ्यांपर्यंत तो कधीच पोचू शकणार नव्हता आणि नेहमीसारखा होऊ शकणार नव्हता.

     आईला न सांगता त्या गोळ्या विकत घेतल्याचा राजूला आता पश्चाताप होत होता. एवढ्यात त्याला एक जेटविमान आणि एक हेलिकॉप्टर त्याच्या दिशेने येताना दिसले. ते जवळ आल्यावर त्याला कळलं की जेटविमान म्हणजे एक फुलपाखरु आणि हेलिकॉप्टर म्हणजे एक मधमाशी होती. मला जरा मदत कराल का? राजूने त्यांना विचारलं. कोण बरं हा प्राणी? पूर्वी कधी पाहिला नव्हता इथे. मधमाशी फुलपाखराला म्हणाली. तिने सगळ्या प्राण्यांना हा नवीन प्राणी बघायला बोलावले. तिथे उंदीर, झुरळ, सरडा, पाल, मुंग्या, माशा, फुलपाखरं आणि वेगवेगळे पक्षी जमा झाले. ते सगळे राजूपेक्षा मोठे आणि भयानक दिसत होते. ह्या नवीन प्राण्याला निरखून पाहत होते.

     मी काही प्राणी नाही. मी त्या समोरच्या घरातला राजू आहे. राजूने सांगितलं. हाच नेहमी आम्हांला पकडतो. फुलपाखरु म्हणालं. हाच नेहमी आम्हांला दगड मारतो. पक्षी म्हणाले. मारा त्याला. सगळे ओरडले. मला मारु नका. मी चुकलो. पुन्हा असं करणार नाही. राजू ओरडला. पण सगळेजण त्याला मारायला येतच होते. तो गोळ्यांच्या बाटल्यांकडे धावला. पण त्याचे हात गोळ्यांपर्यंत पोचत नव्हते. वाचवा तो जोरात ओरडला.

     काय झालं राजू? स्वप्न पडलं की काय? आई त्याला विचारत होती. तो घरातच होता. शंभर रुपये त्याच्या खिशात व्यवस्थित होते. म्हणजे हे सगळं स्वप्न होतं तर! आता यापुढे मी कधीही नुसत्या गोळ्या खाणार नाही. त्याऐवजी सगळ्या भाज्या खाईन. रोजचं सगळं जेवण जेवेन. राजूने मनाशी निश्चय केला.

नोंद - (ढिश्यांव ढिश्यांव कल्पनारम्य विशेषांक १९९८ मध्ये प्रकाशित झालेली माझी ही बालकथा.)